گزارش سالانه- ۱ حمل تا ۲۷حوت ۱۳۹۸
این گزارش شامل تشخیص مشکلات، چالشها، آمار خشونتها، تهدیدها، و فشارها علیه خبرنگاران و رسانهها در سال ۱۳۹۸ میباشد. این رویدادها بر مبنای یافتههای نمایندگان این نهاد در کابل و ولایات تهیه و به بررسی گرفته شده است.
مقدمه
تقریبا در بیشتر ماههای سال ۱۳۹۸یعنی تا دوم ماه حوت که براساس موافقتنامه صلح امریکا و طالبان، "هفته کاهش خشونت" بین دو طرف اعلام شد، سطح بالای جنگ و خشونت همانند سال ۱۳۹۷ در ولایات مختلف کشور ادامه یافت. ادامه این جنگ ویرانگر در کنار اینکه به تلاشها برای بهبود وضعیت حکومتداری و رونق اقتصادی کشور آسیب رسانده است، قربانیان زیادی داشته است و جامعه رسانهای جوان کشور به عنوان یکی از اقشار آسیبپذیر بیش از پیش تحت فشار قرار گرفته و به آن آسیب رسانده است.
در سال ۱۳۹۸، حکومت افغانستان در راستای بهبود وضعیت از طریق کمیته مشترک حکومت و رسانهها برای بررسی و رسیدگی به رویدادهای خشونت و تهدید خبرنگاران تلاش زیادی کرد و همچنان برخی اقدامهای مهم دیگر صورت گرفت که از آن جمله میتوان از تایید طرح مقرره امنیت و مصونیت خبرنگاران از سوی کابینه و پیوستن افغانستان به ائتلاف جهانی حمایت از آزادی بیان نام برد.
اما باوجود این تلاشها، سطح خشونت و تهدید خبرنگاران در مقیاس زیاد ادامه یافت و در ۱۲ ماه اخیر جامعه رسانهای کشور متحمل قربانی و آسیب جسمی و روحی زیادی شده است. یافتههای مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد که در سال ۱۳۹۸، گروههای مسلح مخالف دولت به ویژه طالبان، نیروهای امنیتی به ویژه پولیس، مقامهای دولتی و زورمندان همچنان از عاملان اصلی خشونت و تهدید و ارعاب خبرنگاران و رسانهها و ترویج خودسانسوری بوده اند.
افزون بر این، در سالی که گذشت روند معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران در پیمانه وسیع ادامه داشت، محدودیت دسترسی به اطلاعات از سوی نهادها و ادارات دولتی نه تنها کاهش نیافت بلکه شکایات خبرنگاران از تشدید محدودیتها در این زمینه رو به افزایش بوده است.
عمیقتر شدن مشکلات اقتصادی رسانهها و خبرنگاران به دلیل کاهش اعلانهای تجارتی و کاهش کمکهای بینالمللی، از فعالیت بازماندن برخی رسانهها یا کاهش و برکناری کارمندان رسانهها و یا کم شدن معاش آنها به دلیل ادامه مشکلات اقتصادی از دیگر مسائل مهم در این سال بوده است.
برخوردار نبودن اکثر خبرنگاران از نظام بیمه درمانی و حق تقاعد، کم توجهی به آموزش حرفهای خبرنگاران، مشکلات اقتصادی خانوادههای خبرنگاران جان باخته و یا خبرنگارانی که هنگام کار دچارآسیب شدهاند و یا بیمار شده و بیکار هستند در نبود یک نظام بیمه درمانی و کاری و نبود یک مکانیزم حمایتی از سوی دولت، از دیگر مسائل عمده جامعه رسانهای در سال ۱۳۹۸ به شمار میرود.
خلاصه گزارش
گزارش کنونی مرکز خبرنگاران افغانستان، شامل تشخیص مشکلات، چالشها، آمار خشونتها، تهدیدها، و فشارها علیه خبرنگاران و رسانهها در سال ۱۳۹۸ میباشد. این رویدادها بر مبنای یافتههای نمایندگان این نهاد در کابل و ولایات تهیه و به بررسی گرفته شده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان در ۱۲ ماه گذشته، حدود ۱۱۶ قضیه علیه خبرنگاران و رسانه ها که شامل کشته، مجروح و موارد متعدد خشونت فیزیکی، توهین و تحقیر، تهدیـد، فشار و ارعاب خبرنگاران و یا حمله و اعمال خراب کارانه علیه خبرنگاران و تاسیسات رسانهای میشود و ده ها مورد محدودیت در دسترسی به اطلاعات را در ولایات مختلف کشور ثبت کرده است. در سال ۱۳۹۸ در مجموع شمار رویدادها در مقایسه به ۹۲ مورد ثبت شده در سال ۱۳۹۷- بجز اینکه در شمار قربانیان کاهش قابل ملاحظه رخ داده است- در زمینه سایر رویدادهای خشونت آمیز و تهدید و ارعاب علیه خبرنگاران و رسانهها سیر صعودی داشته است.
آمار به ثبت رسیده از سوی مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد که در سال ۱۳۹۸ ، ۵ تن که شامل سه خبرنگار، یک کارمند تخنیک و یک کارمند امنیتی رسانهای میشود در کشور جان خود را از دست داده اند. سخی بلوچ، کارمند تخنیکی آمریت رادیو تلویزیون ملی در شهر قلات ولایت زابل(۲۰ جوزا)، عبدالرؤف ایملزی، محافظ رادیو و تلویزیون شمشاد در کابل(۱۰ سرطان)، نادرشاه صاحب زاده، خبرنگار رادیو صدای گردیز در شهر گردیز ولایت پکتیا(۲۲ سرطان)، عبدالحمید هوتکی، خبرنگار رادیو هیواد در قندهار(۳ میزان) و صفر محمد اتل مجری رادیو سمون در تاریخ ۱۲ جدی در شهر لشکرگاه هلمند جان خود را از دست داده است. افزون بر این، در این مدت حداقل ۲۲ تن دیگر نیز در رویدادهای تروریستی و جنایی زخمی شده اند.
هر چند شمار قربانیان جامعه رسانهای در مقایسه سال ۱۳۹۷، به شکل قابل ملاحظهای(۱۵ تن) کاهش یافته است اما جان باختن پنج خبرنگار و کارمند رسانهای در حالی که به گفته حکومت و منابع بینالمللی، گروه داعش- از عاملان اصلی خشونت علیه خبرنگاران در افغانستان- سرکوب شده است، میزان بالای خشونت و تهدید علیه خبرنگاران نشان میدهد که سطح خطر تا چه اندازه زیاد است و کار خبرنگاری در افغانستان همچنان هزینه بسیار سنگینی دارد.
آمار ثبت شده از سوی مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد که در ۱۲ ماه اخیر افزون بر کارمندان رسانهای کشته و زخمی شده، شمار قابل ملاحظهای از رویدادهای خشونت و تهدید و توهین خبرنگاران نیز رخ داده است که شامل ۲۸ مورد تهدید، ۳۲ مورد توهین و تحقیر، ۸ مورد بازداشت، ۱۱ مورد ربوده شدن، ۶ مورد لت و کوب و ۴ مورد اقدام مسلحانه علیه خبرنگاران و رسانههاست.
بر پایه گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان، گروه طالبان در کشتن یک خبرنگار و یک کارمند رسانه و افراد ناشناس به کشتن دو خبرنگار و یک کارمند رسانه مظنون و یا متهم هستند. همچنان، در قضایای زخمی شدگان، طالبان به زخمی کردن ۱۴ خبرنگار و کارمند رسانهای، افراد مسلح ناشناس در ۶ مورد و و داعش در ۲ مورد متهم میباشد.
در ۲۸ قضیه تهدید خبرنگاران در سال ۱۳۹۸، در ۸ مورد مقامهای دولتی/حکومتی، ۶ مورد افراد ناشناس، ۵ مورد طالبان، ۵ مورد زورمندان و در ۴ مورد پولیس متهم است. در ۳۲ قضیه توهین و تحقیر خبرنگاران، نیروهای پولیس ملی در ۲۱ مورد، محافظان ریاست جمهوری ۴ مورد، زورمندان ۴ مورد و مقامها و مسؤلان دولتی در ۳ مورد متهم هستند. همچنان در رویدادهای ربوده شدگان، تمام هر ۱۱ مورد از سوی طالبان صورت گرفته است و خبرنگاران از یک روز تا حداکثر دو روز در اسارت بودهاند. در ۱۲ ماه گذشته، ۶ مورد لت و کوب شامل ۳ مورد از سوی اردوی ملی، ۱ توسط محافظان ریاست جمهوری، ۱ مورد از سوی فرد مسؤل دولتی و ۱مورد توسط شخص ناشناس صورت گرفته است. افزون براین در این مدت، ۳ رویداد حمله مسلحانه به خبرنگاران از سوی افراد ناشناس و یک مورد از سوی طالبان و ۸ مورد بازداشت موقت از سوی امنیت ملی نیز به ثبت رسیده است.
آمار خشونت، تهدید، فشار بر خبرنگاران و رسانه ها به تفکیک در تمام هشت حوزه کشور
حوزه پایتخت(کابل): حوزه پایتخت که در این گزارش شامل ولایات کابل، پروان، پنجشیر، کاپیسا و میدان وردک میشود، شاهد حدود ۳۸ مورد رویداد علیه خبرنگاران و رسانهها بوده است. این رویدادها شامل یک کشته( در جریان حمله طالبان)، ۱۶ زخمی(۱۵ مورد طالبان و ۱ مورد افراد ناشناس)، ۲ مورد لت و کوب( ۱ مورد محافظان ریاست جمهوری و ۱ توسط افراد ناشناس)، ۸ مورد تهدید( ۲ زورمندان، ۳ مقامهای دولتی، ۲ افراد ناشناس،۱ طالبان)، و ۱۱ مورد توهین و تحقیر خبرنگاران(۸ توسط نیروهای پولیس، ۲ از سوی محافظان ریاست جمهوری،۱ توسط مقام دولتی) بوده است.
حوزه شمال: این حوزه شامل ولایات بلخ، فاریاب، جوزجان و سمنگان میشود، نیز شاهد موارد قابل ملاحظه خشونت بوده است. در جریان سال ۱۳۹۸، ۱۲ رویداد از جمله زخم برداشتن یک خبرنگار(طالبان)، ۲ مورد لت وکوب(۱ از سوی سربازان اردوی ملی، ۱ توسط مسؤل حکومتی)، ۳ مورد تهدید(۱ مسؤل حکومتی، ۱ پولیس، ۱ توسط افراد ناشناس)، ۵ مورد توهین و تحقیر خبرنگاران( ۴ از سوی افراد زورمند، ۱ مقام دولتی)، یک قضیه حمله مسلحانه به خبرنگار و رویداد ربوده شدن یک خبرنگار بوده است.
حوزه شمال شرق: این حوزه که شامل ولایات بدخشان، تخار، بغلان و کندز می شود، ۱۱ رویداد گزارش شده است. از این تعداد، ۷ مورد تهدید است که ۳ مورد توسط پولیس، ۳ از سوی افراد ناشناس، و یک مورد از سوی یک مقام محلی صورت گرفته است. افزون براین، در ۱۲ ماه اخیر، یک مورد اقدام مسلحانه و دو قضیه ربوده شدن خبرنگاران در این حوزه به ثبت رسیده است.
حوزه جنوب: در این حوزه که شامل ولایات قندهار، هلمند، ارزگان، زابل و نیمروز میشود، ۱۹ رویداد به ثبت رسیده است. متاسفانه از مجموع ۵ رویداد منجر به جان باختن خبرنگاران و کارمندان رسانهای در سال جاری در کشور، ۳ مورد آن (کشته شدن سخی بلوچ، کارمند تخنیک رادیو و تلویزیون ملی در زابل؛ عبدالحمید هوتکی، خبرنگار رادیو و تلویزیون هیواد، کشته شدن صفر محمد اتل، خبرنگار رادیو سمون در ولایت هلمند) در حوزه جنوب رخ داده است. در قضیه هوتکی، طالبان و در قضایای بلوچ و اتل، افراد ناشناس متهم هستند. همچنان در این سال یک خبرنگار نیز در ماین کنار جادهای طالبان در هلمند زخم برداشت که بعد از چندین ما تا اکنون بهبود نیافته است.
علاوه بر قضایای کشته و زخمی شدن خبرنگاران، در سال ۱۳۹۸، دو رویداد لت و کوب خبرنگاران( از سوی سربازان اردوی ملی)، ۴ مورد تهدید( ۲ از سوی طالبان، ۱ سربازان پولیس، ۱ توسط شخص زورمند)، ۸ قضیه توهین و تحقیر( ۷ مورد توسط سربازان پولیس، ۱ از سوی یک مسؤل محلی) و مورد ربوده شدن خبرنگار توسط طالبان به ثبت رسیده است.
حوزه جنوب شرق: در حوزه جنوب شرق که در این گزارش شامل ولایات خوست، پکتیا، پکتیکا، لوگر و غزنی میشود ۱۶ رویداد خشونت و تهدید علیه خبرنگاران گزارش شده است. این رویدادها شامل یک کشته(نادرشاه صاحب زاده، خبرنگار رادیو صدای گردیزدر شهر گردیز پکتیا) و یک زخمی در غزنی میشود که هر دو به افراد ناشناس و رویداد جنایی اعلام شده است.
در جریان ۱۲ ماه گذشته، ۳ قضیه تهدید علیه خبرنگاران در این حوزه گزارش شده است که در ۲ قضیه، مقامهای دولتی و در یک قضیه طالبان متهم هستند. افزون بر این، دراین مدت ۳ مورد توهین و تحقیر خبرنگاران توسط سربازان پولیس و دو مورد بازداشت موقت خبرنگاران توسط امنیت ملی و ربوده شدن ۶ خبرنگار از سوی طالبان گزارش شده است که در نهایت بعد از دو روز آزاد شده اند.
حوزه غرب: در سال ۱۳۹۸ در حوزه غرب که شامل ولایات هرات، بادغیس و فراه میشود ۱۰ رویداد به ثبت رسیده است. در این سال، دو رویداد زخم برداشتن کارمندان رسانهای گزارش شده که عامل هر دو مورد ناشناس گفته شده است. همچنان، یک قضیه تهدید خبرنگاران زن از سوی یک عالم با نفوذ دینی در هرات، و پرتاب بم دستی به ساختمان تلویزیون دنیای نو در فراه ثبت شده است که طالبان مظنون به این اقدام میباشند. افزون براین، در سال جاری ۶ کارمند رادیو محلی تعلیم الاسلام در فراه به اتهام همسویی با مخالفان مسلح از سوی امنیت ملی بازداشت شدند.
حوزه شرق: حوزه شرق که در برگیرنده ولایات ننگرهار، لغمان، کنر و نورستان میباشد، امسال به تناسب سالهای گذشته به لحاظ امنیتی شرایط بهتری داشته است و رویدادهای خشونت و تهدید کمتری در این ولایت گزارش شده است. در ۱۲ ماه گذشته، ۶ رویداد گزارش شده است که شامل حمله مسلحانه به یک خبرنگار و زخم برداشتناش، ۲ مورد تهدید( ۱ مورد از سوی طالبان، ۱ توسط شخص زورمند)، و ۳ مورد توهین و تحقیر خبرنگاران(توسط پولیس) میباشد.
حوزه مرکز: حوزه مرکز که در این گزارش شامل ولایات بامیان، غور و دایکندی میشود و به طور معمول از امنیت نسبی برخوردار است، ۴ رویداد گزارش شده است که شامل دو مورد توهین و تحقیر دو خبرنگار توسط محافظان ریاست جمهوری، ادعای حمله مسلحانه به یک خبرنگار محلی در غور و تهدید یک خبرنگار بینالمللی از سوی یک مقام محلی میشود.
پیشرفتها و مشکلات و چالش ها
در سال ۱۳۹۸ با وجود انتقادهایی که از حکومتداری در کشور وجود دارد، رویکرد حکومت در راستای بهبود وضعیت و نگرانیهای امنیتی خبرنگاران، تا حدودی با پیشرفتهایی همراه بود اما به هیچوجه رضایت بخش نبوده است. از جمله اقدامهای مهم در این سال میتوان از تایید طرح مقرره امنیت و مصونیت خبرنگاران از سوی کابینه و پیوستن افغانستان به ائتلاف جهانی حمایت از آزادی بیان نام برد. افزون براین، کمیته مشترک حکومت و رسانهها در زمینه امنیت و مصونیت خبرنگاران و رسانهها، با برگزاری نشستهای ماهانه برای بهبود پاسخگویی نهادهای حکومتی بخاطر بررسی و رسیدگی به قضایای خشونت و تهدید علیه خبرنگاران کار کرده است. این تلاشها بیشتر در بخش بررسی خشونتها و تهدیدهایی که در جریان سال رخ داده است، متمرکز بوده است که از طریق کمیته ویژهای که در وزارت امور داخله و امنیت ملی وجود دارد، پیگیری شده است و لوی سارنوالی نیز میگوید به بخش عمده قضایایی که به این نهاد ارجاع داده شده رسیدگی شده است.
اما یافتههای مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد که این تلاشها نتوانسته است از میزان بالای خشونت و تهدید بکاهد و در عین حال فرهنگ معافیت از مجازات جرایم علیه خبرگاران همچنان حکمفرماست. در دو دهه اخیر در کنار بیش از حدود یک هزار مورد خشونت علیه خبرنگاران، حداقل ۱۰۹ خبرنگار و کارمند رسانهای در داخل افغانستان و دو خبرنگار افغان در پاکستان کشته شده اند اما آمار ارایه شده از سوی لوی سارنوالی نشان میدهد که تا اکنون تنها احکام نهایی در شش قضیه از مجموع این تعداد کشته شده صادر شده است و معافیت از مجازات در پیمانه وسیع که به بالاتر از ۹۰ درصد میرسد باقی مانده است.
در همین راستا، ثبت بیش از ۱۰۰ مورد خشونت و تهدید و توهین از جمله ۵ کشته جامعه رسانهای کشور در سال ۱۳۹۸ نشان میدهد که وضعیت برای کار خبرنگاری در افغانستان تا چه اندازه پرمخاطره و خطرناک است و چه راه طولانی در پیش است تا خبرنگاران در شرایط مصون بتوانند کار کنند.
یافتههای مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد که ناامنی، همچنان بزرگترین دغدغه خبرنگاران در ولایات مختلف کشور میباشد. یک بررسی تازه این نهاد که در ماه های قوس و دلو در صحبت با بیش از ۲۰۰ خبرنگار در تمام هشت حوزه کشور صورت گرفته است نشان میدهد که خبرنگاران و رسانهها به شکل جدی با تهدیدهای امنیتی مستقیم و غیر مستقیم مواجه هستند و تردد خبرنگاران به ویژه در خارج از مراکز شهرها با ریسک بالای امنیتی مواجه است. این تهدید به شکل مستقیم از سوی گروه های مسلخ مخالف دولت به ویژه طالبان، جنایتکاران و افراد زورمند اعمال شده است. ربوده شدن حداقل ۱۰ خبرنگار از سوی طالبان در شمال و جنوب کشور که بین یک تا دو روز در قید این گروه بودهاند عمق خطرهای امنیتی را برملا میسازد؛ خطرهایی که به هراس از پیشبرد کار حرفهای در خبرنگاران و خودسانسوری دامن زده است و باعث شده است که تردد آنها را به ویژه در مناطق دور افتاده را دشوارتر کند. بر اساس بررسی تازه مرکز خبرنگاران افغانستان، بجز شاهراه جلال آباد- کابل، شاهراه فیض آباد-تالقان و شاهراه خوست- کابل و بخشهایی از شاهراه بامیان که از لحاظ امنیتی به طور نسبی برای تردد خبرنگاران امن است، اکثر شاهراهها و مسیرهای دیگر برای خبرنگاران امن نیست و خبرنگاران در بیشتر موارد از سفر به خارج از شهرها خودداری میکنند و در مواقع ضروری به شکل مخفیانه و پذیرش ریسک امنیتی به سفر میروند.
بر اساس بررسی تازه مرکز خبرنگاران افغانستان، سومین مشکل و چالش عمده خبرنگران، محدودیت در دسترسی به اطلاعات است. نامههای رسمی برخی از نهادهای دولتی از جمله وزارت امور داخله و یا وزارت مالیه در مورد شیوه اطلاع رسانی از سوی این نهادها، و یا خودداری آشکار نهادهای قضایی و مالی و اقتصادی نمونههای از روند اعمال محدودیت در زمینه چرخش آزاد اطلاعات در کشور است که در یک سال اخیر روی دست گرفته شده است. اظهارات خبرنگاران شامل این بررسی در ولایات مختلف کشور نشان میدهد که این محدودیت عرصه را برای کار بهتر و حرفهای خبرنگاران تنگتر کرده و سبب شده است که اطلاعات به شکل درست و به موقع به دسترس مخاطبان رسانهها قرار نگیرد.
مشکلات اقتصادی رسانهها دیگر مشکل عمدهای است که با کاهش کمکهای بینالمللی به افغانستان و کاهش اعلانهای تجارتی به میان آمده است. این مشکلات سبب شده است تعدادی از رسانهها به کارشان پایان دهند و یا به کاهش شدید شمار کارمندان و یا کاهش سطح معاش آنها اقدام کنند.
نبود بیمه های صحی و کاری و یا حق تقاعد برای خبرنگاران و کارمندان رسانهای از دیگر مشکلات عمدهای است که در این بررسی برجسته شده است و شکایات خبرنگاران در این زمینه به جایی نرسیده است.
پیشنهادها
با توجه به میزان بالای خشونت و تهدید علیه خبرنگاران و فرهنگ معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران که به بالای ۹۰ درصد میرسد، پیشنهاد میشود اقدامهایی در چارچوب کمیته مشترک حکومت و رسانهها به شکل عاجل و جدی را روی دست گرفته شود و رهبری حکومت یک برنامه عمل زمانبندی شده را در این زمینه مشخص و اعلام کند. این برنامه میتواند شامل موارد زیر باشد اما محدود به آن نیست:
- یک مرکز ثبت و ارایه معلومات در مورد قضایای تهدید و یا خشونت علیه خبرنگاران و رسانهها ایجاد شود و درباره میزان پیشرفت و یا علل کندی در روند رسیدگی هر پرونده اطلاع رسانی شود؛
- اگر تهدید و یا خشونت از جانب یک گروه تروریستی و یا گروه مسلح غیر مسؤل صورت گرفته است و یا به عنوان مثال عامل آن زنده نیست، سازمان دهنده و یا سازمان دهندگان آن مشخص شده و تحت پیگرد قرار بگیرند؛
- رهبری دولت/حکومت تعهد قاطع سیاسی و دوامدار خود را در حمایت از تصامیم کمیته مشترک حکومت و رسانهها و اجرای کامل مقرره تامین امنیت ومصونیت خبرنگاران بخاطر رسیدگی به قضایای تهدید و خشونت علیه خبرنگاران اعلام کند و واضح سازد که با سهلانگاری و یا کمکاری در این زمینه مطابق با قانون برخورد خواهد کرد.
در زمینه کاهش مشکلات اقتصادی رسانهها و خبرنگاران پیشنهاد میشود که حکومت در همکاری با نهادهای مدافع خبرنگاران و رسانهها، مکانیزمهای عملی را مطابق با قوانین کشور روی دست بگیرد که میتواند شامل کاهش هزینه استفاده از برق و آب و خدمات مخابراتی توسط رسانهها، کاهش هزینه ثبت و یا تمدید جواز فعالیت و فرکونسی، و یا سپردن اعلان تجارتی باشد. در عین حال لازم است که حکومت به عنوان بخشی از یک طرح بلند مدت، به مشکلات صندوق تازه احیاء شده حمایت از خبرنگاران رسیدگی کند. فدراسیون خبرنگاران از کمیته مشترک حکومت و رسانهها تقاضا کرده است که روند کار مدیریت این صندوق با حضور نمایندگان ادارات مربوط بررسی شود اما متاسفانه تا اکنون گام عملی در این راستا و شفافیت کار صندوق برداشته نشده است. حکومت باید متعهد شود که به شکایات در سوء استفاده مدیریت صندوق حمایت از خبرنگاران وشفافیت کاری آن رسیدگی میکند و با همکاری در تامین بودجه لازم صندوق، زمینه کمک به تمام بازماندگان خبرنگاران قربانی جنگ و تروریزم و بیماران صعب العلاج، و یا آن عده از خبرنگاران بیکار شده و نیازمند را فراهم میکند. اجرای قانون کار و تقاعد خبرنگاران از دیگر اقدامهایی است که لازم است حکومت در هماهنگی با رسانهها و نهادهای مرتبط عملی کند تا نگرانی خبرنگاران در این زمینه برطرف شود.
در بخش دسترسی به اطلاعات و شکایات روز افزون از اعمال محدودیت دولت در این زمینه، پیشنهاد میشود قانون دسترسی به اطلاعات کشور که دو سال پیش در رده بندی نخست جهان قرار گرفت و راههای قانونی تسهیل دسترسی به اطلاعات و رفع محدودیت در آن ذکر شده است، بدون قید و شرط عملی شود.
در پایان، با توجه به ادامه جنگ درکشور و در شرایطی که فقر اقتصادی و آموزشی توام با فساد گسترده اداری و کشت، استفاده و قاچاق مواد مخدر بیداد می کند و در عین حال اختلافهای جناحهای سیاسی درون نظام و اپوزسیون سیاسی به شکل عمیقتری آشکار شده است، تامین صلح باید اولویت اصلی دولت افغانستان، اپوزیسیون و طالبان باشد.
اما با در نظرداشت توافقنامه صلح بین امریکا وطالبان و ضرورت آغاز مذاکرات بین طرفین جنگ در کشور، باید خاطر نشان شود که جامعه رسانهای کشور به عنوان یکی از قربانیان اصلی جنگ و ضعف حاکمیت قانون، خواهان برقراری صلح است و با جدیت از آن حمایت می کند اما طرح صلحی را که در آن احترام و حمایت از رسانههای آزاد و آزادی بیان در اولویت ها نباشد، موفق نمیداند و از طرفهای دخیل میخواهد برای تحقق یک صلح پایدار، به نگرانی مشروع خبرنگاران در این زمینه که همانا حفظ دستاوردها در زمینه رسانههای آزاد و آزادی بیان در کشور میباشد، توجه کنند.
پایان