طرزالعمل تأمين امنيت و مصونيت
ژورناليستان و رسانهها
۱۳۹۵
دیدگاه
امنیت که شامل ابعاد روانی و فیزیکی میشود، از بااهمیتترین مسائل در جامعه بشری به حساب میآید. هرگاهی که امنیت به گونه قابل ملاحظه در یک جامعه تأمین گردد، افراد جامعه که شامل همه اقشار میشوند، میتوانند در فضای امن، خلاقیت، نوآوری و آسایش اجتماعی را به بار بیاورند. جمهوری اسلامی افغانستان به منظور رشد و شکوفایی اندیشهها و حمایت از آزادی بیان و تأمین امنیت ژورنالیستان و رسانهها، تأمین مصونیت آنها را در چارچوب قوانین نافذه کشور وظیفه خویش دانسته و در این راستا تعهد دارد.
دولت جمهوری اسلامی افغانستان با باورمندی کامل به ارزشهای مدنی، آزادی بیان و حقوق بشر در راستای گسترش جامعه رسانهای افغانستان که در حال حاضر عرصه عظیمی را احتوا مینماید، تأمین فضای امن و مصؤن برای فعالین عرصه ژورنالیزم، ژورنالیستان و رسانهها را مکلفیت جدی خود میداند.
از سوی دیگر، داشتن فضای امن کاری و مصونیت لازم عرصه کاری، زمینه را برای هماهنگی لازم میان رسانهها و حکومت، برای رشد هرچه بیشتر ارزشهای دموکراتیک در کشور فراهم ساخته و با تطبیق روشهای معیاری، زمینه را برای برخورد ارزشی با کار رسانهای در کشور فراهم مینماید. لذا طرزالعمل تأمین امنیت و مصونیت ژورنالیستان و رسانهها به منظور تحکیم بنیاد حقوقی فعالیت آزادانه، امن و مصون ژورنالیستان و نهادهای رسانهای در نتیجه تفاهم کامل و کار مشترک توسط دفتر شورای امنیت ملی به نمایندگی از دولت جمهوری اسلامی افغانستان و فدراسیون ژورنالیستان و رسانههای افغانستان به نمایندگی از جامعه رسانهای کشور تدوین گردیده است.
فصل اول
کلیات
ماده اول
مبنا
این طرزالعمل به تأسی از احکام قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان، قانون مطبوعات یا رسانههای همگانی، قانون دسترسی به اطلاعات و طرزالعمل تاسیس و فعالیت رسانههای همگانی خصوصی، به منظور تأمین امنیت و مصونیت ژورنالیستان و رسانهها و انسجام هماهنگی میان رسانهها و حکومت وضع گردیده است.
ماده دوم
مصطلحات:
1.کمیته مشترک هماهنگی میان فدراسیون نهادهای ژورنالیستان و رسانههای افغانستان و حکومت افغانستان پس از این در این طرزالعمل به نام «کمیته مشترک» یاد میشود.
2.فدراسیون نهادهای ژورنالیستان و رسانههای افغانستان، پس از این در این طرزالعمل به «فدراسیون» یاد میشود.
3.مرکز تأمین امنیت، ارتباطات و هماهنگی وزارت امور داخله در این طرزالعمل به نام «مرکز هماهنگی» یاد میشود.
4.مرکز تثبیت و خنثی سازی تهدیدات علیه رسانهها و ژورنالیستان، در این طرزالعمل به نام «مرکز حمایت» یاد میشود و مسؤلیت آن به عهده ریاست عمومی امنیت ملی میباشد.
ماده سوم
اهداف
این طرزالعمل به منظور تحقق اهداف زیر وضع گردیده است:
- حصول اطمینان از تأمین امنیت رسانهها و ژورنالیستان.
- حصول اطمینان از رسیدگی به قضایای خشونت علیه ژورنالیستان و رسانهها.
- پیگیری عاملین فشار، تهدید و خشونت علیه رسانهها و ژورنالیستان و سپردن آنها به پنجه قانون و ایجاد زمینه کاری مصؤن برای ژورنالیستان و رسانهها.
4.توجه به خانوادههای شهدا، زخمی شدگان و کارکنان دارای معلولیت رسانهها.
5.تأمین ارتباطات مسلکی هرچه بیشتر میان رسانهها و حکومت.
ماده چهارم
وظایف و مسئولیتها:
1.کمیته مشترک هماهنگی میان فدراسیون و حکومت جمهوری اسلامی افغانستان بر اساس این طرزالعمل، ایجاد میشود.
2.ارگانهای ملی دفاعی و امنیتی و سایر ادارات حکومت جمهوری اسلامی افغانستان و رسانههای همگانی، مسئولیت دارند تا مفاد این طرزالعمل را تطبیق نمایند.
3.کمیته مشترک هماهنگی، از نحوه تطبیق این طرزالعمل نظارت به عمل میآورد.
4.کمیته مشترک هماهنگی، فعالیت صندوق وجهی کمک به ژورنالیستان را نظارت میکند و از طریق جلب اعانهها زمینه را برای فعالیت مؤثر آن فراهم میکند. چگونگی فعالیتهای صندوق وجهی نیز طی طرزالعمل جداگانه تهیه و ترتیب می گردد.
فصل دوم
تأمین امنیت و مصونیت رسانهها و ژورنالیستان
ماده پنجم
تأمین امنیت ژورنالیستان و رسانهها:
1- وزارت امور داخله مکلف است:
ـ مرکز هماهنگی رسانهها را، جهت تطبیق مواد این طرز العمل در مرکز و قوماندانی های امنیۀ ولایات تاسیس نماید.
- این مرکز را با مراکز سوق و ادارۀ وزارت دفاع ملی و ریاست عمومی امنیت ملی در مرکز و شعبات مربوط آنها در ولایات مرتبط و هماهنگ سازد.
2- ریاست عمومی امنیت ملی مکلف است در مرکز و ولایات، مرکزحمایت رسانهها و ژورنالیستان را تاسیس و تهدیدات امنیتی علیه آنها را شناسایی و به همکاری مرکز های هماهنگی وزارت امور داخله خنثی سازد.
3- ژورنالیستان و رسانههای همگانی در صورت بروز هر نوع تهدید و یا احساس تهدید، گزارش آن را از طریق کمیته مشترک به مرکز حمایت به اسرع وقت ارائه نمایند.
4- تا زمان خنثی سازی کامل تهدید، ژورنالیستان و رسانههای مورد تهدید، تحت تدابیر امنیتی توسط ارگان های امنیتی حاکم در محل چون قوماندانی امنیه و حوزه امنیتی قرار می گیرند.
5- مرکز هماهنگی، مکلف است روند تعقیب و گرفتاری عاملان خشونت، تهدید علیه رسانهها، ژورنالیستان و سپردن دوسیههای نسبتی آنها به نهادهای عدلی و قضایی را تسریع نماید.
6- انجام سایر موارد ضروری جهت جلوگیری از ایجاد نا امنی یا عدم مصونیت روانی و فیزیکی.
برای رسانهها و ژورنالیستان از وظایف مرکز هماهنگی، میباشد.
ماده ششم
تأمین امنیت دفاتر رسانهها:
1- امنیت دفاتر رسانهها در مرکز و ولایات کشور تحت رهنمودهای مرکز هماهنگی مشخص و رسیدگی می شود.
2- مرکز هماهنگی مسئولیت دارد تا در هماهنگی با ریاست عمومی امنیت ملی در مرکز و ریاستهای مربوط آن در ولایات، تهدیدات علیه دفاتر رسانهها را شناسایی و در خنثی سازی آن اقدام نمایند.
3- دفاتر رسانهها تا زمان خنثی سازی تهدیدات، تحت تدابیر امنیتی قرار میگیرند و مسوولین رسانهها مکلف به همکاری با ادارات امنیتی میباشند.
ماده هفتم
تأمین امنیت محل اجرای برنامههای رسانهها:
1- رسانههای همگانی مکان اجرای برنامه خویش را به صورت محرم در اختیار مرکز هماهنگی در مرکز و ولایات قرار میدهند.
2- مرکز هماهنگی در مرکز و ولایات، مکلف اند در همکاری نزدیک با ریاست عمومی امنیت ملی و ریاستهای مربوط آن در ولایات و قوماندانیهای امنیه ولایات جهت اجرای برنامههای مورد نظر خویش، تدابیر امنیتی لازم را اتخاذ نمایند.
3- در صورت شناسایی هر نوع تهدید علیه محل اجرای برنامههای رسانهها، به خنثی سازی آن اقدام عاجل صورت میگیرد.
4- در صورتی که تهدید شناسایی شده علیه محل اجرای برنامههای رسانهها در مدت زمان معین خنثی نگردد و یا احتمال وقوع حملات به صورت مستند وجود داشته باشد، بر لغو اجرای برنامه از طرف مسئولین رسانهها اقدام صورت میگیرد.
5- در صورت وقوع هر نوع تهدید، حین اجرای برنامههای رسانهها در مرکز و ولایات ، مسئولین مرکز هماهنگی مؤظف اند تا تدابیر لازم را جهت حفظ سلامت افراد حاضر در برنامه روی دست گیرند.
ماده هشتم
تأمین مصونیت ژورنالیستان:
- جان، حیثیت، تجهیزات کاری و سایر موارد مربوط به حرفۀ ژورنالیستان از تعرض مصؤن بوده ومکلفیت تأمین امنیت جان و مال آنها بدوش نیروهای امنیتی میباشد.
- مسئولین امنیتی باید مصونیت ژورنالیستان را حین اجرای وظیفه آنها حفظ نموده، از هر نوع تعرض به جان آنان، لطمه وارد نمودن به حیثیت آنها، تخریب و صدمه وارد نمودن به تجهیزات کاری آنها جلوگیری مینمایند.
- مسئولین امنیتی که رویۀ نامناسب و خلاف قانون را با ژورنالیستان انجام دهند، مطابق قوانین نافذۀ کشور مورد پیگرد قانونی قرار میگیرند.
ماده نهم
ارزیابی تهدیدات علیه رسانهها و ژورنالیستان:
1.تهدیدات علیه رسانهها و ژورنالیستان در مرکز حمایت که در ریاست عمومی امنیت ملی و ریاستهای مربوط آن در ولایات ایجاد میگردد، ارزیابی می شود.
2.ژورنالیستان و مسئولین رسانهها، تهدیداتی را که متوجه آنهاست، از طریق کمیته مشترک با مرکز حمایت شریک سازند.
3.مرکز حمایت، نتایج ارزیابی خویش را با مرکز هماهنگی به اسرع وقت شریک میسازد.
4.به منظور تأمین امنیت ژورنالیستان و رسانهها و شناسایی هویت تهدید کنندگان، تیلیفونهای عاملین تهدید، از طرف مرکز حمایت، ردیابی و مورد تعقیب قرار می گیرد.
فصل سوم
رسیدگی به قضایای خشونت علیه رسانهها و ژورنالیستان و شکایات آنها
ماده دهم
رسیدگی به قضایای خشونت علیه رسانهها و ژورنالیستان:
کمیتۀ مشترک در مرکز و ولایات به منظور رسیدگی مؤثر به قضایای خشونت علیه رسانهها و ژورنالیستان مسئول انجام موارد زیر اند:
- ثبت و بررسی قضایای تهدید و خشونت علیه رسانهها و ژورنالیستان.
- پخش و نشر آمار قضایای مرتبط به تهدید ،خشونت و حمله بالای ژورنالیستان و رسانهها به صورت سالانه.
- جلب همکاری نهادهای عدلی و قضایی جهت شریک سازی گزارشهای مفصل و جامع قضایی از تعقیب و رسیدگی به قضایای تهدید، خشونت و حمله بالای ژورنالیستان و رسانهها.
- جلب همکاری نهادهای عدلی و قضایی به منظور تعقیب عدلی سریع عاملین تهدید، خشونت و حمله بر رسانهها و ژورنالیستان.
- انجام سایر وظایف ضروری، مطابق قوانین مرتبط و این طرزالعمل.
ماده یازدهم
رسیدگی به خانوادههای شهدا و زخمیشدگان کارکنان رسانهها:
مسئولین رسانهها مکلف اند تا به همکاری کمیتۀ مشترک، برنامۀ رسیدگی به خانوادههای شهدا، زخمی شدگان و کارکنان دارای معلولیت رسانهها حین اجرای وظیفه خبرنگاری را بر مبنای اسناد تقنینی مرتبط، طرح، تصویب و اجرا نمایند.
ماده دوازدهم
رسیدگی به جرایم فردی ژورنالیستان:
در صورتیکه ژورنالیستان، مرتکب جرایم فردی خارج از چارچوب وظیفۀ شان شوند، مطابق احکام قوانین نافذۀ کشور، مورد پیگرد قانونی قرار میگیرند.
در صورت شکایت ژورنالیست و کارکن نهاد رسانهای، به موضوع توسط کمیتۀ مشترک رسیدگی میشود.
فصل چهارم
هماهنگی میان رسانهها و حکومت جمهوری اسلامی افغانستان
ماده سیزدهم
کمیتۀ مشترک ژورنالیستان و رسانهها و حکومت:
1- کمیتۀ مشترک در مرکز به منظور ایجاد هماهنگی لازم میان رسانهها و حکومت متشکل از ذوات آتی اند:
(1)معاون دفتر شورای امنیت ملی
(2) مشاور ارشد ارتباطات استراتیژیک رییس جمهوری اسلامی افغانستان
(3)معین وزارت امور خارجه
(4)معین نشراتی وزارت اطلاعات و فرهنگ
(5)معین امنیتی وزارت امور داخله
(6) معاون ریاست عمومی امنیت ملی
(7)معاون لوی درستیز وزارت دفاع ملی
(8)معاون اداره مستقل ارگانهای محلی
(9)معاون لوی سارنوالی؛
(10)سخنگوی ریاست اجرائیه حکومت؛
(11) والی کابل
(12) کمیشنر کمیسیون مستقل حقوق بشر
(13) رئیس روابط استراتیژیک دفتر شورای امنیت
ملی و نو تن از اعضای رهبری» فدراسیون نهادهای ژورنالیستان و رسانههای افغانستان « که رسماً از سوی این فدراسیون معرفی میشوند.
2- این کمیته تحت ریاست معاون دوم رئیس جمهور فعالیت می نماید.
3- کمیتۀ مشترک در ولایات ، متشکل از ذوات آتی می باشد:
(1) معاون والی
(2)مدیر نشرات و اگاهی عامه مقام ولایت
(3) رئیس اطلاعات و فرهنگ
(4) رییس سارنوالی مبارزه با جرایم امنیت داخلی و خارجی
(5) مسئول ارتباطات عامه و مطبوعات قوماندانی امنیه
(6) مسئول ارتباطات عامه و مطبوعات ریاست امنیت ملی
(7) مسئول ارتباط عامه و مطبوعات قول اردوها در ولایت
(8) در ولایت هایی که شمار رسانه های فعال آن به بیش از 50 می رسد، شش تن از از اعضای فدراسیون نهادهای ژورنالیستان و رسانهای افغانستان « که رسماً از سوی این فدراسیون معرفی میشوند.
در ولایت هایی که بین 20 تا 50 رسانه فعال دارند 4 تن از اعضای فدراسیون معرفی میشوند.
در ولایت های که کمتر از بیست رسانه دارند، سه تن از سوی فدراسیون نهادهای ژورنالستان و رسانه ها معرفی میشوند.
در ولایت هایی که شش و یا چهار تن از سوی فدراسیون معرفی می شوند، و نهادهای حامی خبرنگاران به انتخاب خود آنها حضور خواهد یافت و در ترکیب آنها یک بانوی خبرنگار و یک نماینده از نهادهای محلی همان ولایت به انتخاب خود اعضا به کمیته مشترک معرفی میگردند.
4- ریاست کمیتۀ مشترک را در مرکز، معاون دوم رییس جمهوری اسلامی افغانستان و در ولایات معاون والی به عهده دارد.
5- معاون و منشی کمیتۀ مشترک، با توافق همه اعضای کمیته انتخاب و تعیین میگردند.
ماده چهاردهم
محل برگزاری جلسات:
جلسات کمیتۀ مشترک مرکز، در دفتر معاونت دوم ریاست جمهوری و در ولایات ترجیحاً در مقر دفاتر والیان برگزار میگردد.
ماده پانزدهم
برگزاری جلسات کمیتههای مشترک هماهنگی:
- کمیتۀ مشترک، جلسات خویش را در سطح مرکز هر ماه یکبار برگزار مینماید و در صورت نیاز میتواند جلسات اضطراری را نیز برگزار نماید.
- کمیتۀ مشترک، جلسات خویش را در سطح ولایات هر پانزده روز یکبار برگزار مینماید و در صورت نیاز می تواند جلسات اضطراری را نیز برگزار نماید.
- آجندای جلسات کمیته های مشترک در مرکز و ولایات به پیشنهاد اعضای کمیته، از طرف منشی کمیته ترتیب میگردد.
- کمیتۀ مشترک در مرکز با دعوت از نمایندگان کمیتههای مشترک در سطح ولایات، هر سال یکبار، جلسات خویش را در مرکز برگزار می نماید.
ماده شانزدهم
وظایف کمیته های مشترک:
- کمیتۀ مشترک در سطح مرکز، موارد زیر را بررسی می نماید:
(1) توحید تهدیدات علیه رسانهها و ژورنالیستان؛
(2)ارجاع گزارش شکایت از تهدیدات علیه رسانهها و ژورنالیستان به مرکز حمایت و مرکز هماهنگی؛
(3)بررسی مسائل مطروحه از طرف کمیته های ولایتی
(4) طرح طرزالعمل ها و رهنمودهای لازم جهت بهبود هماهنگی میان رسانهها و حکومت و پیشنهاد آنها به مراجع ذیربط
(5) بررسی رفتارهایی که باعث سوء تفاهم میان ژورنالیستان و نیروهای امنیتی شده باشد
(6) ارائه پیشنهادات و رهنمود ها به کمیتههای ولایتی
(7)ارائه مشوره ها به رسانههای همگانی
(8)جلب همکاریهای کشور های منطقه برای حمایت از خبرنگاران کشور و مبارزه با تهدیدات تروریزم به همکاری وزارت امور خارجه
(9) مطرح ساختن تهدیدات تروریستی علیه ژورنالیستان و رسانهها در شورای امنیت ملل متحد با همکاری وزارت امور خارجه
(10) انسجام نهادها و محافل بین المللی دولتی و غیر دولتی در حمایت از ژورنالیستان و رسانههای افغانستان.
(11) برگزاری کنفرانسهای مطبوعاتی
(12) سایر موارد ضروری بر مبنای این طرزالعمل
- کمیتۀ مشترک در سطح ولایات، موارد زیر را بررسی می نماید:
(1) توحید تهدیدات علیه رسانهها و ژورنالیستان
(2)ارائه گزارش از تهدیدات علیه رسانهها و ژورنالیستان به مرکز حمایت در سطح ولایت
(3) ارائۀ گزارش از تهدیدات علیه رسانهها و ژورنالیستان به مرکز هماهنگی در سطح ولایات
(4)ارائه گزارش از چالشها و مشکلات امنیتی رسانهها به کمیتۀ مشترک در مرکز
(5) ارائه پیشنهادات جهت کاهش و جلوگیری از مشکلات امنیتی رسانهها به کمیتۀ مشترک در مرکز
(6) بررسی رفتارهایی که باعث سوء تفاهم میان ژورنالیستان و نیروهای امنیتی شده باشد
ماده هفدهم
وظایف سکرتریت کمیته:
- تنظیم آجندای جلسات کمیته
- ابلاغ اجندا ، زمان و مکان جلسات برای اعضای کمیته
- ثبت دقیق رویداد جلسات کمیته
- درج تصامیم کمیته در کتاب ثبت مصوبات
- ارسال صورت جلسه و تصامیم کمیته به وزارت ها و ادارات ذیربط
- ارائۀ گزارش اجراات و فعالیت های مربوط به اعضای کمیته در جلسات نوبتی
- تأمین ارتباطات و هماهنگی میان اعضای کمیته
- انجام سایر وظایفی که از طرف کمیته محول میشود
- سکرتریت مکلف است آجندای جلسات کمیته را حد اقل سه روز قبل از برگزاری جلسه، به اعضای کمیته ارسال نماید.
ماده هیجدهم
تصامیم کمیته:
- تصامیم مهم کمیته از طریق رسانههای همگانی به لزوم دید کمیته، به اطلاع مردم رسانیده می شود.
- ادارات حکومتی و رسانهها مکلف اند تا بر اساس تصامیم کمیته در زمینه تأمین ارتباط و هماهنگی میان رسانهها و حکومت و همچنان در زمینه تأمین امنیت و مصونیت رسانهها و ژورنالیستان، اقدامات عاجل را روی دست گیرند.
فصل پنجم
تغییر، تعدیل، منظوری و انفاذ
ماده نوزدهم
تغییر و تعدیل:
ایجاد هرنوع تغییر و تعدیل دراین طرزالعمل به پیشنهاد و توافق اعضای کمیته مشترک هماهنگی و پس از تایید شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی افغانستان، صورت میگیرد.
ماده بیستم
منظوری و انفاذ:
این طرزالعمل که دارای پنج فصل وبیست ماده می باشد، بعد از تصویب کمیته مشترک هماهنگی و منظوری شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی افغانستان، مرعی الاجراء میباشد.
کمیته کاری:
- نماینده دفتر شورای امنیت ملی
- نماینده دفتر سخنگوی مقام عالی ریاست جمهوری
- نماینده ریاست دفتر سخنگوی ریاست اجراییه
- نماینده دفتر سخنگوی وزارت دفاع ملی
- نماینده دفتر سخنگوی وزارت امور داخله
- نماینده دفتر سخنگوی اداره مستقل ارگانهای محلی
- نماینده ریاست عمومی امنیت ملی
- نماینده وزارت اطلاعات و فرهنگ
- نماینده فدراسیون مشترک رسانهها