۲۰ نکته برای مصاحبه بهتر
خبرنگاران باید پیش از انجام مصاحبه به خوبی خود را آماده کنند. موارد مورد نظر خود را در سه سوال خلاصه کنید در غیر این صورت در حین مصاحبه قادر به این کار نخواهید بود. در زمان گفتگو، به جای نگاه کردن به یادداشتهای خود، به دقت به صحبتهای مصاحبه شونده گوش کنید.
۱. هرگز سوالها را پیشاپیش در اختیار مصاحبه شوند قرار ندهید. البته ایرادی ندارد که موضوع و چهارچوب کلی را با او در میان بگذارید، اما سوالیها باید در جلسه مصاحبه مطرح شود. ارائه پیشاپیش پرسشها، به مصاحبه شونده فرصت تمرین و بیان پاسخهای حساب شده را میدهد. به علاوه، همیشه امکان تغییر اوضاع و در نتیجه تغییر سوالهای شما وجود دارد.
۲. سر وقت به دیدارمصاحبه شونده بروید، زیرا برای یک خبرنگار حرفهای چیزی بدتر ازتاخیر در جلسه مصاحبه نیست.
۳. پیش از انجام گفتگو، اطمینان حاصل کنید که تجهیزات فنی شما مانند دستگاه ضبط صوت یا دوربین به درستی کار میکند یا باتری به اندازه کافی دارید.
۴. با احترام با مصاحبه شونده برخورد کنید. به گرمی به او خوش آمد بگویید، اما خیلی ذوق زده نباشید. فراموش نکنید که طرف مصاحبه، چه شخص رئیس جمهوری باشد چه مامور جمع آوری زباله، باید با او محترمانه برخورد کنید.
۵. شما باید شرایط مکان مصاحبه را تعیین کنید. یادتان نرود که این گفتگوی شماست و تعیین تصاویر پس زمینه یا میزان بلندی صدا برعهده شماست.
۶. محور توجه در مصاحبه شما نیستید. باید در پی نظرات مصاحبه شونده باشید، نه اینکه بر بیان دیدگاه خود درباره موضوع اصرار داشته باشید.
۷. تحقیقات مقدماتی را انجام دهید اما لازم نیست که از تمام نتایج آن در سوالهای خود استفاده کنید. همیشه فرض کنید که اگر مخاطبان شما در مصاحبه حاضر بودند، چه سوالهایی میپرسیدند.
۸. مهمترین سوال باید سوال اول باشد. فراموش نکنید که هرچه زمان گفتگو کمتر باشد امکان ناتمام ماندن مصاحبه و از دست رفتن برخی پرسشها بیشتر خواهد بود.
۹. مصاحبه گفتگو با فرد است نه مجادله با او، بنابراین نباید هدف مصاحبه اثبات ناآگاهی افراد باشد.
۱۰. سعی کنید که از نگاه کردن مستمر به یادداشتهای خود خودداری کنید زیرا مصاحبه شونده هم نگاه شما به دفتر یادداشت را تعقیب خواهد کرد. خواندن و گوش فرا دادن هم زمان بسیار دشوار است.
۱۱. بهتر است که بطور مستقیم در چشمهای مصاحبه شونده نگاه کرد. از تکان دادن مداوم سر به بالا و پائین خودداری کنید، زیرا در حالت عادی در زمان صحبت با مردم، چنین کاری نمیکنید.
۱۲. سعی کنید که حداکثر سه تا چهار سوال بپرسید. مصاحبه کردن مثل سفر ماهیگیری نیست، بنابراین اگر با سه سوال به پاسخهای مورد نظر خود نرسیدید، پرسشهای دیگری را مطرح کنید.
۱۳. شش سوال ابتدایی را همیشه به یاد داشته باشید: چه کسی؟ چه؟ کجا؟ چه وقت؟ چگونه؟ و چرا؟
۱۴. سوالهای کوتاه بهتر از سوالهای طولانیست. سوالهای با جزئیات زیاد میتواند به سردرگمی مصاحبه شونده منجر شود. فراموش نکنید که تا حد امکان رک، اما مودب باشید.
۱۵. درباره صحت آمار و ارقام یا واقعیتهای موارد مد نظر خود اطمینان داشته باشید. چیزی بدتر از آن نیست که مصاحبه شوند به ویژه در یک برنامه پخش زنده، اشتباه شما را تصحیح کند.
۱۶. به خوبی به حرفهای طرف مصاحبه گوش کنید. شاید او میخواهد از مصاحبه برای اعلام نکته مهمی استفاده کند که انتظار آن را ندارید.
۱۷. درخواست مصاحبه شوندهای که از پاسخهایش راضی نیست و میخواهد که آنها را تصحیح و تکرار کند را نپذیرید، مگر آنکه اشتباهی در اظهاراتش رخ داده باشد یا وضع طوریست که امکان ایجاد تصور غلط برای مخاطب وجود داشته باشد.
۱۸. در پایان هر مصاحبه حتی اگر مصاحبه دشواری را پیش رو گذاشتهاید فراموش نکنید که از شخص مصاحبه شونده تشکر کنید.
۱۹. پیش از اینکه فرد جلسه گفتگو را ترک کند از ضبط مصاحبه اطمینان حاصل کنید، زیرا در صورت ترک جلسه و کشف ایراد فنی در ضبط، تکرار مصاحبه بسیار دشوارتر خواهد بود.
۲۰. در زمان ویرایش متن گفتگو از دستکاری در محتوای پاسخها به طوری که منظور اصلی مصاحبه شوند را نرساند، خودداری کنید. چنین کاری غیراخلاقی است.
این مطلب به وسیله جالدیپ کاتوال برای سایت Media Helping Media نوشته شده است. جالدیپ کاتوال حرفه خبرنگاری را از سال ۱۹۸۵ آغاز کرد. او به عنوان گوینده برای شبکههای خبری بیبی سی، کانال ۴ بریتانیا و رادیو هلند کار کرده است. او همچنین در کشورهای مختلف خبرنگاری آموزش داده و در طرحهای گسترش رسانهها و مطبوعات فعال بوده است.