آگهی‌های ضد طالبان؛ از نقض قانون تا قباحت‌زدایی از خشونت

۶ جوزا ۱۳۹۵

کابل: وزارت اطلاعات و فرهنگ برخی از شبکه‌های تلویزیونی خصوصی را متهم کرده که با پخش آگهی‌های بازرگانی حاوی تصاویر خونین، قانون رسانه‌های همگانی این کشور را نقض می‌کنند.

به گزارش بی بی سی، همزمان با گرم شدن تنور جنگ، لحن تبلیغات دولت هم تندتر و تهاجمی‌تر شده است. آگهی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی که ظاهرا با حمایت مالی ناتو تهیه شده، کوششی است برای ارائه تصویری کاملا سیاه و وحشتناک از گروه‌های شورشی در افغانستان.

در مواردی این آگهی‌ها از خطوط قرمز قانون رسانه‌های همگانی هم عبور می‌کنند. تصاویر گرافیکی و تکاندهنده از صحنه‌های انفجار با زخمی‌ها و کشته‌های آغوشته به خون.

علاوه بر این، در این آگهی‌ها سعی شده که گذشته گروه طالبان با تصاویری از صحنه‌های اعدام افغان‌ها توسط جنگجویان این گروه نمایش داده شود. در یکی از این تصاویر صحنه معروف اعدام زن چادری‌پوش در ورزشگاه اصلی کابل نمایش داده می‌شود.

تاثیرات منفی بر مردم

از نظر کارشناسان، تاثیر منفی این آگهی‌ها بر وضعیت روانی کودکان جای نگرانی دارد. این آگهی ها حاوی تصاویری هستند که بر روان افراد بزرگسال هم می تواند تاثیرات بدی بگذارد. آگهی‌هایی که برای تبلیغ علیه گروه‌های شورشی پخش می‌شوند، زمان مشخصی ندارند، ولی در ساعت‌های پربیننده بیشتر پخش می‌شود.

بسیاری از این آگهی‌ها در کنار سایر آگهی‌های بازرگانی به صورت میان‌برنامه سریال‌های پربننده خانوادگی پخش می‌شوند که معمولاً اعضای خانواده‌ها با هم آن‌ها را می‌بینند. کارشناسان هشدار می‌دهند که در چنین ساعت‌ها معمولاً کودکان هم در کنار اعضای بزرگسال خانواده‌ها تصاویر ناخوشایندی که با این آگهی‌ها پخش می‌شوند را می‌بینند.

افراد بسیاری با دیدن این آگهی‌ها کلافه شده‌اند. زرمینه، دانشجوی دانشگاه کابل می‌گوید: "در این تصاویر خون را نشان می‌دهند، گوشت آدم‌ها را نشان می‌دهند. مرده‌ها را نشان می‌دهند."

او می افزاید: "این آگهی‌ها واقعا بر روح و روان مردم تاثیر می‌گذارد. به‌خصوص من که این تصاویر را می‌بینم بسیار بر روحیه‌ام تاثیر می‌گذارد. وقتی شب‌ها که این تصاویر را می‌بینم و بعدش که می‌خوابم ذهنم مغشوش می‌شود و می‌ترسم."

افغانستان سرزمینی است که در آن جنگ و زندگی همپای هم جریان دارند. مرگ همچون کابوسی زندگی افغان‌ها را تهدید می‌کند. بسیاری افرادی که پایشان را از در خانه بیرون می‌گذارند، امید قطعی به بازگشت به خانه ندارند. خیابان‌ها هر از گاهی شاهد انفجار بزرگ و کوچک است و کمتر جاده‌ای در افغانستان است که داغ انفجار را به خود ندیده باشد.

حس پرخاشگری

کسانی که از این صحنه‌ها جان سالم بدر برده‌اند، شاید هرگز آن را از یاد نبرند. جعفر احمدی، استاد دانشگاه می‌گوید استفاده از این صحنه‌ها در آگهی‌های تلویزیونی برای نشان دادن قساوت شورشیان، دو پیامد منفی به دنبال دارد: "یکی این که از لحاظ عاطفی و روانشناختی بر افراد تاثیر می‌گذارد."

آقای احمدی در مورد تاثیر روانشناختی پخش این گونه تصاویر می‌گوید افرادی که این فیلم‌ها را می‌بینند دچار اختلالات روحی روانی می‌شوند که به آن از نظر علمی اختلافات استرسی پس از سانحه گفته می‌شود. به گفته آقای احمدی، نشانه‌های این نوع استرس در افراد این‌ها هستند:

۱-مرور صحنه‌هایی که در آن حضور داشته و یا می‌بینند، در نتیجه این افراد ممکن است کابوس ببینند و دچار اختلال در خواب شوند.

۲- حالت گوش به زنگ بودن. به این معنی که تصور می‌کنند که هر لحظه ممکن است این اتفاق دوباره به وقوع بپیوندد.

۳- از هر مکان و هر حالتی که آن حادثه را بیادش بیاورد، دوری می‌کنند.

به گفته آقای احمدی، دیدن مکرر این صحنه‌ها حس پرخاشگری را در بیننده تقویت می‌کند و این پرخاشگری می‌تواند هم نسبت به دیگران باشد و هم منجر به خودزنی یا خودکشی شود.

قباحت‌زدایی

اما پیامد عمده دیگر دیدن این تصاویر این است که در درازمدت از آن قباحت‌زدایی می‌کند. آقای احمدی می‌گوید: "وقتی این فیلم‌ها پخش می‌شود، حالت عادت در مردم به وجود می‌آید. قباحتش از بین می‌رود. وقتی یک نفر بارها این فیلم‌ها را دید، این افراد آن حالت ترحم و دلسوزی که نسبت به این مسایل در افراد وجود دارد، ممکن است دیگر نداشته باشد."

مقام‌های وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌گویند که از بار روانی سنگین این آگهی‌ها آگاهند. هارون حکیمی، سخنگوی این وزارت می‌گوید که فقره هشتم ماده چهل و پنجم قانون رسانه‌های همگانی پخش چنین آگهی‌ها را منع کرده است. او می‌گوید غیرقانونی بودن پخش چنین آگهی‌ها به رسانه‌ها و تهیه‌کنندگان این آگهی‌ها گوش‌زد شده است.

آقای حکیمی گفت: "آگهی‌هایی که از طرف حکومت و ناتو و یا آدرس‌های دیگر به رسانه‌ها فرستاده شده است، در مواردی ما تصاویری می‌بینیم که به جای این‌که بر خلاف تروریسم و تروریست‌ها ذهنیت‌سازی کنند، ذهنیت مردمی را که این تصاویر را می‌بنند هم متضرر می‌سازند."

سخنگوی وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌افزاید: "چند آدرسی که این آگهی‌ها و فیلم‌های کوتاه را می‌سازند گفته شده است و خوشبختانه آن‌ها موافقت کرده‌اند [دیگر آنها از تلویزیون‌ها پخش نکنند]."

اتحادیه رادیو و تلویزیون‌های افغانستان اما هنوز توان مداخله در سیاست نشراتی اعضایش را ندارد. عزیزالله اورال، رئیس این اتحادیه می‌گوید که از پخش هر آنچه که به روان اجتماع آسیب برساند، باید جلوگیری شود.

آگهی‌هایی که در ماه‌های اخیر تهیه شده و توسط برخی شبکه‌های تلویزیونی پخش می‌شود، هدفش طالبان و سایر گروه‌های شورشی در افغانستان است. این آگهی‌ها از جلب همکاری مردم با نیروهای افغان گرفته تا برجسته‌سازی رفتارهای خشونت‌بار این گروه‌ها را شامل می‌شود.

قبلا بخش عمده تبلیغات روی دست کشیدن شورشیان از جنگ و پیوستن آن‌ها به جامعه متمرکز بود. اما حالا سعی می‌شود تصویری خشن و پرخاش‌جویانه‌ای از این گروه‌ها ارائه شود و سربازان افغان در نقش نیروهای سرکوبگر شورشیان و صلح‌آوران کشور معرفی شوند.