عکس از: ابراهیم نوروزی، اسوشیتدپرس
۱۱ عقرب ۱۴۰۴
کابل – در دو دهه اخیر، حدود ۱۳۰ خبرنگار و کارمند رسانه در افغانستان بر اثر رویدادهای جنگی و جرایم سازمانیافته جان خود را از دست دادهاند. با وجود این، فرهنگ معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران مانع از تحقق عدالت برای اکثریت این قربانیان شده است و محدودیتها بر فعالیتهای رسانهای و خبرنگاری در کشور به شکل بیسابقهای افزایش یافته است.
امروز، ۲ نوامبر ۲۰۲۵، مطابق با ۱۱ عقرب ۱۴۰۴، روز جهانی پایان دادن به معافیت از مجازات در جرایم علیه خبرنگاران است. بر اساس اطلاعات مرکز خبرنگاران افغانستان، از سال ۲۰۰۱ میلادی (۱۳۸۰ هجری خورشیدی) تاکنون، دستکم ۱۳۰ خبرنگار و کارمند رسانه، از جمله ۲۰ زن، در کشور جان باختهاند. بررسیهای ما نشان میدهد که به دلیل فرهنگ معافیت از مجازات، در بیش از ۹۰ درصد این موارد، قانون و عدالت رعایت نشده است.
علاوه بر این، در چهار سال حاکمیت امارت اسلامی طالبان (از ۱۵ اگست ۲۰۲۱ تا ۱۵ اگست ۲۰۲۵، برابر با ۲۴ اسد ۱۴۰۰ تا ۲۴ اسد ۱۴۰۴)، مرکز خبرنگاران افغانستان حداقل ۶۴۰ رویداد نقض حقوق خبرنگاران و کارمندان رسانه را ثبت کرده است، از جمله پنج کشته- به شمول دو کارمند رادیو و تلویزیون ملی که در رویداد منسوب به حمله نظامیان پاکستانی جان باختند- و بیش از ۲۶۵ مورد بازداشت میباشد.
در حالی که سرکوب فعالیتهای رسانهای و خبرنگاری در داخل کشور تشدید یافته است، کمپینهای اداره حاکم با انتشار اطلاعات نادرست و بدنامسازی آنلاین علیه خبرنگاران فعال در خارج از کشور، که توسط پلتفرمهای دیجیتال تقویت میشوند، به عنوان یکی از جدیترین تهدیدها برای آزادی مطبوعات و امنیت خبرنگاران ادامه یافته است و شرکتهای فناوری بزرگ با سکوت و بیعملی خود اجازه دادهاند که سیستمهایشان به ابزار ارعاب تبدیل شوند و مسئولان غالباً از پاسخگویی معاف بمانند.
مرکز خبرنگاران افغانستان بر این باور است که حاکمیت فرهنگ معافیت از مجازات در افغانستان، همراه با افزایش تهدیدها، فشارها و محدودیتهای روزافزون علیه خبرنگاران و رسانهها، پیامدهای زیانباری بر جامعه و توسعه کشور داشته است.
مرکز خبرنگاران افغانستان از اداره حاکم میخواهد ضمن احترام به حقوق بنیادی خبرنگاران و رسانهها، اقدامات لازم را برای تامین عدالت در مورد قربانیان جرایم علیه خبرگاران و کارمندان رسانهای انجام دهد. مرکز خبرنگاران در عین حال از اداره حاکم میخواهد با لغو دستوراتی که آزادی رسانهها را به شکل بیسابقهای محدود کردهاند، اجازه دهد هر خبرنگار، از حقوق بنیادی خود آزادانه استفاده کند و بتواند رویدادها را بازتاب دهد و حقیقت ها را بیان کند.