۲۱ حمل ۱۴۰۴
شبرغان، قلات، چاریکار- ادارهٔ امر به معروف و نهی از منکر در ولایات جوزجان، زابل و پروان به ادارات محلی و رسانههای این ولایات دستور داده است که پس از این از نشر و گرفتن تصاویر زندهجان خودداری کنند. با ابلاغ این دستور در جوزجان، زابل و پروان، شمار ولایاتی که دستور ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان را به طور رسمی اعلام کردهاند، به ۱۳ ولایت رسید. مرکز خبرنگاران افغانستان نگرانی جدی خود را در مورد گسترش این محدودیت در کشور ابراز میکند و نسبت به پیامدهای منفی آن بر روند کاری رسانهها و دسترسی مردم به اطلاعات هشدار میدهد.
در ولایت جوزجان، ریاست امر به معروف و نهی از منکر این ولایت در نامهای رسمی به دفتر والی اداره حاکم، موضوع ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان را بر مبنای قانون امر به معروف و نهی از منکر بیان کرده است و گل حیدر شفق، والی اداره حاکم در جوزجان نیز آن را تائید و امضا کرده است. در این نامه که مرکز خبرنگاران افغانستان به یک نسخه آن دسترسی پیدا کرده است، گفته شده که تمام نهادهای اداره محلی در شبرغان و ولسوالیهای این ولایت مکلف هستند که پس از این از گرفتن عکس ذیروح (جاندار) و فیلمبرداری از محافل و نشستها خودداری کنند. در این نامه، بی توجهی به این دستور گناه کبیره شمرده شده است و نسبت به پیامدهای سرپیچی از آن هشدار داده شده است.
همچنان یک محلی در زابل که خواست نامش فاش نشود، به مرکز خبرنگاران افغانستان گفت که موضوع ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان در این ولایت نیز به گونه شفاهی به رسانهها ابلاغ شده است. به گفته این منابع، در پی این دستور، شاخه محلی تلویزیون ملی که روزانه حدود دو ساعت برنامه تولید و نشر میکرد و شبانه نیز به مدت سه ساعت برنامههای تلویزیون ملی در کابل را باز نشر میکرد متوقف شده است و اکنون به رادیو تبدیل شده است. یک خبرنگار محلی نیز با تائید این موضوع گفت که این ممنوعیت تا اکنون بر رسانههای خصوصی اعمال نشده است اما زیر فشار قرار دارند و احتمال میرود به زودی این اتفاق بیافتد.
در پروان نیز امروز پنج شنبه ۲۱ حمل خبرنگاران محلی از سوی ریاست اطلاعات و فرهنگ احضار شدند و نماینده ریاست امر به معروف و نهی از منکر دستور ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان را به آنها ابلاغ کرده است. یک منبع محلی گفت که روز گذشته کارمندان امر به معروف و نهی از منکر در برنامه بازدید از زندان این ولایت، مانع تصویربرداری تلویزیون ملی شده بودند و امروز نیز برنامههای این رسانه در پروان متوقف شد. این تلویزیون از ساعت ۴ تا ۱۰ شب برنامه نشر میکرد که بخشی از آن تولید محلی و بخش دیگر مربوط به تلویزیون ملی در کابل بود و باز نشر میشد.
یافتههای مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد از زمان نشر این قانون در ماه اسد ۱۴۰۳، تا اکنون ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان به طور رسمی در دستکم ۱۳ ولایت ابلاغ شده است. پیش از این، ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان در ولایات قندهار، تخار، بادغیس، هلمند، ننگرهار، نورستان، فراه، نیمروز، بدخشان و بغلان اعلام شده بود. هر چند بررسیهای مرکز خبرنگاران نشان میدهد که در این اواخر محدودیت در نشر تصویر و مصاحبه تصویری تا حدودی در برخی از این ولایات کاهش یافته است اما برخی منابع آگاه به مرکز خبرنگاران افغانستان گفتند که ملا هبتالله رهبر اداره حاکم که در قندهار مستقر است، اصرار دارد که قانون امر به معروف و نهی از منکر از جمله ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان به طور جدی در تمام ولایات اجرا شود.
در ماده هفدهم قانون امر به معروف و نهی از منکر آمده است که محتسبان(نیروی اجرایی وزارت امر به معروف و نهی از منکر) مانع نشر مطالبی شوند که عکسهای ذیروح(جاندار) در آن باشد.
مرکز خبرنگاران افغانستان ضمن ابراز نگرانی جدی در مورد گسترش دامنهی ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان به ولایات جوزجان، زابل و پروان، هشدار میدهد که اعمال اینگونه محدودیتها، در تضاد کامل با اصول آزادی بیان، حق دسترسی به اطلاعات و قانون رسانههای همگانی افغانستان است که وزارت اطلاعات و فرهنگ اداره حاکم نیز آنرا اجرایی خوانده است. مرکز خبرنگاران افغانستان به این باور است که محدودیتهای اعمال شده اداره حاکم بر رسانهها و خبرنگاران به ویژه دستور ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان، روند اطلاعرسانی را به شدت تحت تاثیر قرارداده است و افزون بر آن، زمینه بسته شدن تعداد بیشتری از رسانهها را فراهم ساخته است و تعداد قابل توجه از کارمندان رسانهها شغل خود را از دست دادهاند.
مرکز خبرنگاران افغانستان از مقامهای تصمیم گیرنده طالبان در قندهار و وزارت امر به معروف و نهی از منکر اداره حاکم میخواهد در دستور منع نشر تصاویر زندهجان تجدید نظر کنند و با لغو دستورالعملهای رسانهای اخیر که به موازات قانون رسانهها ابلاغ و اجرایی شدهاند، اجازه بدهند رسانهها از آزادی عمل مطابق با قانون رسانههای کشور برخوردار شوند و خبرنگاران بتوانند آزادانه و بدون ترس کار کنند.