۲۵ دلو ۱۴۰۳ برابر با ۱۳ فبروری ۲۰۲۵
کابل- مرکز خبرنگاران افغانستان امروز به مناسبت «روز جهانی رادیو»، اعلام کرد که محدودیتها در زمینه کار رادیوها در افغانستان به شکل بی سابقهای افزایش یافته است و در یک سال گذشته دفاتر دستکم هفت رادیو با دستور مستقیم و یا ناشی از محدودیتهای اعمال شده اداره حاکم بسته شده است و شماری از کارمندان رادیوها در زندان بسر میبرند.
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد(یونسکو) در سال ۲۰۱۱ در سیوششمین نشست عمومی خود، روز ۱۳ فبروری را به عنوان روز جهانی رادیو اعلام کرد و مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۶۷مین نشست خود در سال ۲۰۱۲ آن را تصویب کرد. سازمان ملل متحد روز ۱۳ فبروری سال ۱۹۴۶ نخستین رادیوی خود را به منظور اطلاعرسانی در مورد کارهایش راه اندازی کرده بود. این سازمان روز جهانی رادیو را فرصتی برای بزرگداشت رادیو به عنوان یک رسانه و ارتقای همکاری بین ایستگاههای رادیویی و تقویت دسترسی به اطلاعات و آزادی بیان می داند و در سال ۲۰۲۵، با انتخاب شعار «رادیو و تغییرات اقلیمی»، از نقش رادیو در پرداختن و نشر مسائل مربوط به تغییرات آب و هوایی، که برای آینده سیاره زمین حیاتی است، یاد کرده است.
در افغانستان با وجود افزایش دسترسی مردم به اینترنت و اطلاعات در فضای مجازی، رادیو همچنان یک رسانهی پر مخاطب است که برای بیشتر مردم قابل دسترس می باشد. با وجود این، با بازگشت دوباره طالبان به قدرت، آزادی رسانهها به ویژه رادیوها پیوسته محدود شده است. در حالی که اداره حاکم قانون رسانههای همگانی تصویب شده در حکومت جمهوری را قابل اجرا خوانده است و روی طرح تعدیل این قانون کار میکند اما همزمان سیاست رسانهایاش را از طریق ابلاغ دستورالعملها یا فرمانهای اجرایی پیش میبرد که بر خلاف قانون رسانهها میباشد.
یافتههای مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد که مقامهای اداره حاکم در بیشتر از سه سال گذشته دستکم ۲۲ دستورالعمل یا فرمان به رسانهها ابلاغ کردهاند که به طور ویژه بر کار رادیوها تاثیر گذاشته است. از آن جمله، میتوان به سلب اجازه کار زنان در «رادیو ملی»، ممنوع بودن نشر موسیقی و یا ممنوع بودن مصاحبه با مخالفان و یا منتقدان اداره حاکم، تشدید نظارت مستقیم و غیر مستقیم نهادهای غیر مسؤل از جمله استخبارات و امر به معروف بر نشر برنامههای رادیویی اشاره کرد که در موارد زیادی به تهدید و بازداشت کارمندان و یا بسته شدن رادیوها انجامیده است. بررسیهای مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد که مسؤلان رسانهها و یا خبرنگارانی که این دستورها را نادیده گرفتهاند، تهدید و یا زندانی شدهاند و رسانهها نیز با اقدامهای تنبیهی از جمله منع فعالیت مواجه شدهاند. بر پایه این یافتهها، در یک سال گذشته دفاتر دست کم هفت رادیو بسته شده است که از این تعداد سه رادیو تا اکنون اجازه بازگشایی بدست نیاورده است و در حال حاضر دستکم شش کارمند رسانه از جمله سه کارمند دو رادیوی آزاد زندانی هستند.
در یک سال گذشته فشارها بر رادیوهای خصوصی از جداسازی محیط کاری زنان و مردان و یا ممنوع بودن مصاحبه زنان با مردان و یا برعکس، فراتر رفته است و فشارها بر اندک کارمندان باقی مانده زن در شماری از ولایات- افزایش یافته است. در برخی از ولایات حتی به مسؤلان رادیوها دستور داده شده است که به هیچ عنوان صدای زنان را نشر نکنند و یا زنان از خانه کار کنند و حتی مانع برقراری تماس تلفنی دختران و زنان با برنامه های رادیویی شوند. افزون بر آن، برای تمدید جواز کاری رادیوها از سوی مقامهای اداره حاکم مشکلتراشی میشود و به ویژه رادیوهایی که صاحب امتیاز و یا مدیر مسؤل آنها زنان هستند، به طور مستقیم و غیر مستقیم زیر فشار قرار دارند که برای تمدید جواز، مردان را جایگزین کنند. همچنان، در حالی که اعلانهای تجارتی به عنوان منبع اصلی درآمد رادیوها به شدت کاهش یافته است، مالیات بر رادیوها افزایش یافته است.
مرکز خبرنگاران افغانستان امروز به مناسبت -روز جهانی رادیو- از اداره حاکم میخواهد با در نظرداشت اهمیت رسانههای آزاد، به ویژه رادیوها، در دستورالعملهای فراقانونی رسانهای صادر شده که آزادی رسانه ها را به طور جدی محدود کرده است، تجدید نظر کنند و با آزاد کردن کارمندان رسانههای زندانی، اجازه بدهد رادیوهای بسته شده دوباره بازگشایی شوند. مرکز خبرنگاران افغانستان از اداره حاکم میخواهد به آزادی و کار رسانهها و خبرنگاران مطابق با قانون رسانههای افغانستان احترام بگذارد و از آنها حمایت کند.