ده نکته برای تهیه گزارش از فساد و خلاف کاری
دان ری، خبرنگار کاوشگر میگوید شناسایی شبکههای رشوه خواری، تعیین نحوه داد و ستدهای پنهانی، جمع آوری مدارک مربوط به فساد، برخورد با تهدیدهای احتمالی و مواجهه با موانع داخلی از موارد مهم در تهیه گزارشهای تحقیقی درباره فساد اداری و مالی است. به گفته آقای ری، خبرنگاران کاوشگر باید نتایج ملموس اقدامهای نامرئی خلافکاران را دنبال کنند تا به سرنخ ماجرا برسند.
آقای ری ده نکته مهم در گزارشگری فساد اداری و خلافکاریهای مالی را بر شمرده است:
۱. پیگیری فساد از پائین به بالا: شواهد و قرائن فساد همواره در سطوح پائین جامعه و در زندگی روزمره مردم قابل رصد است. میتوانید سرنخ تحقیقات را از همین سطوح پائین آغاز و با تلاش مسیرش را تا ردههای بالاتر دنبال کنید.
۲. شناسایی شبکه رشوه و نفوذ: در پروندههای فساد اغلب چندین شخص حقیقی یا حقوقی دست دارند. مهم است که مسیر جریان رشوه را شناسایی دهید و چگونگی ارتباط افراد یا گروههای مرتبط را مانند نقشهای برای خود ترسیم کنید.
۳. حفظ منابع معتبر: کم نیستند افرادی که به اطلاعات ارزشمندی دسترسی دارند، اما فقط آنرا در اختیار خبر نگاران قابل اعتماد قرار میدهند. یک خبرنگار برای جذب این منابع باید اطمینان آنها را جلب، صحت اطلاعات ارائه شده را بررسی و آنها را به همکاری بیشتر تشویق کند.
۴. تعیین نحوه داد و ستد: هرچه قوانین و نظام حقوقی کشوری جدیتر باشد، شگردهای افراد فاسد برای زیر پا گذاشتن قانون نیز پیشرفتهتر خواهد بود. فراموش نکیند افرادی که در برنامههای فساد مالی دست دارند، با هم فقط وجه نقد رد و بدل نمیکنند، مواردی مانند ملک، ترفیع شغلی، مصونیت قضایی یا اداری، امتیازات ویژه و فرصتهای شغلی نیز ارزش مالی دارد و قابل داد و ستد است.
۵. جمع آوری مدارک: مدارک و سوابق عمومی در پروندههای فساد مهم است، اما به تنهایی تصویر کاملی از واقعیت را ارائه نمیکند. این مدارک در مرحله مقدماتی تحقیقات مهم است و با بررسی آنها شاید بتوان تعیین کرد شخص چه مدارک دیگری را پنهان کرده است.
۶. موانع داخلی: خبرنگاران در هر کشوری که فعالیت دارند به نحوی در سازمانهای رسانهای خود با فشارها یا محدودیتهای داخلی رو به رو هستند. متاسفانه، بسیاری از صاحبان یا مدیران رسانهها یا به نحوی در معاملات فاسد آلودهاند یا فاصله چندانی با آن ندارند. به همین خاطر باید برای تحقیق درباره چنین مواردی نهایت دقت را کرد.
۷. تایید رسمی اطلاعات: خبرنگاری کاوشگرانه بیش از هر نوع کار خبری دیگر به تایید اخبار و اطلاعاتی که از منابع خود بدست میآورید نیاز دارد. همیشه این خطر وجود دارد که یک مقام یا منبعی اطلاعاتی به روزنامه نگار بدهد اما بعد با تکذیب آن، اعتبار حرفهای او را تخریب کند. بنابراین در این عرصه فرصتی برای ساده اندیشی وجود ندارد و باید به طور اصولی و سیستماتیک از صحت اطلاعات دریافتی اطمینان حاصل کنید.
۸. همکاری با متحدان: از طرق مختلف میشود با افراد یا سازمانهایی که درباره موضوع مورد تحقیق خود همکاری کنید و اطلاعات ارزشمند دریافت کنید. اینترنت ارتباط با چنین منابعی در هرجای دنیا که باشند را آسانتر کرده است. همین طور در سطح محلی همواره اشخاص حقیقی یا حقوقی یافت میشوند که میتوانند نقش مهمی در تحقیقات شما ایفا کنند.
۹. برخورد با تهدید: خبرنگاری کاوشگرانه درباره پروندههای فساد کاری نیست که هرکسی بتواند از عهده آن برآید. روزنامه نگار باید بداند او و خانوادهاش به شدت آسیب پذیرند. در صورت تهدید شدن، بجای اینکه فوری پنهان شوید باید چگونگی برخورد موثر با آنرا بدانید.
۱۰. بسیاری از خبرنگاران علاقه دارند درباره نخبگان بنویسند و مخاطبشان هم نخبگان باشند. بیشک گزارشی که درباره پرونده فساد است باید چهره یا چهرههای قدرتمند را رسوا کند، اما نباید قربانیان یا متهمان سطوح پائینتر در آن از قلم انداخته شود. گزارش تحقیقاتی عمدتا باید درباره اشخاص باشد و تصویری واضح و جامع از ماجرا و بازیگران آن ارائه کند.
نویسنده:دان ری - Media Helping Media